Tổng kết 5 năm thực hiện chuyên đề tăng cường tiếng Việt cho trẻ vùng dân tộc thiểu số tại trường MN Trung Chải

          Thực hiện Đề án tăng cường tiếng Việt theo Quyết định số 1008/QĐ-TTg ngày 02/6/2016 của Thủ tướng Chính phủ về đề án tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non, học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2016-2020, định hướng 2025 và kế hoạch 108/KH-UBND ngày 28/3/2017 của UBND huyện, Kế hoạch thực hiện đề án tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non, học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2016-2020, định hướng 2025 . Nhà trường đã lập kế hoạch và triển khai đề án một cách nghiêm túc. Đến nay, ở cuối độ tuổi mẫu giáo, cơ bản trẻ có khả năng nghe, nói tiếng Việt tương đối tốt, hình thành một số kỹ năng cơ bản như: tập tô, viết, làm quen sách, nhận dạng 29 chữ cái và nhận biết được chữ số, số lượng trong phạm vi 10...

          Trường Mầm non Trung Chải, xã Trung Chải với hơn 99,4% trẻ đang học tại trường là trẻ em DTTS, vốn tiếng Việt còn hạn chế nên thiếu tự tin trong giao tiếp, trong học tập, việc tiếp thu kiến thức thụ động và nhanh quên. Để tăng cường tiếng Việt cho trẻ em DTTS, Nhà trường đã lồng ghép vào các buổi học của trẻ những trò chơi liên quan đến việc giao tiếp bằng tiếng Việt, giúp trẻ được luyện nói, luyện nghe, thực hành hỏi - đáp tiếng Việt. Ở mỗi giờ học, các giáo viên trong trường chuẩn bị các hình ảnh, tranh vẽ, mô hình minh họa cho nội dung của bài giảng. Tiết học được tổ chức xen kẽ với các trò chơi, thi đọc thơ, thi hát, kể chuyện bằng tiếng Việt; giáo viên luôn đặt ra các tình huống thực tế kích thích sự tò mò, khả năng tranh luận và phát biểu ý kiến của các em; theo dõi, lắng nghe phát âm của học sinh, phát hiện những lỗi sai và trực tiếp hướng dẫn các em phân biệt, nhận biết và sửa lỗi. Đồng thời, phối hợp với các bậc phụ huynh tăng cường việc giao tiếp với trẻ bằng tiếng Việt ở nhà để trẻ có thêm vốn từ và phát âm chuẩn tiếng Việt, giúp trẻ rèn luyện kỹ năng nói và viết. Đặc biệt, nhà trường còn xây dựng góc thư viện thân thiện, khuyến khích, hướng dẫn cha mẹ đọc sách cùng các con, tạo môi trường giao tiếp tiếng Việt, đồng thời góp phần xây dựng văn hóa đọc cho trẻ.

 

Các cuộc thi nhằm phát triển khả năng tiếng Việt cho trẻ


          Nhiều bậc phụ huynh từng nói: Trước đây, ở nhà bố mẹ hay nói tiếng dân tộc nên ảnh hưởng đến khả năng nói tiếng phổ thông của con. Từ khi cho con đi học ở trường, con tôi đã sửa được những lỗi cơ bản do thói quen, mạnh dạn hơn trong phát biểu ý kiến và trò chuyện với bạn bè, cô giáo. Mặt khác, các cô giáo còn hướng dẫn phụ huynh biết cách nói chuyện với con bằng tiếng dân tộc kết hợp với tiếng Việt; mỗi chiều đón con, chúng tôi cũng dành 15-20 phút cùng đọc các mẩu truyện ở thư viện nhà trường, giúp con nói sõi tiếng Việt mà vẫn giữ được tiếng “mẹ đẻ” của mình.

   

 Phụ huynh chơi và đọc sách truyện cùng các con

 

         Việc tăng cường dạy tiếng Việt cho trẻ em mầm non vùng DTTS rất quan trọng, góp phần nâng cao khả năng, kỹ năng sử dụng tiếng Việt của trẻ, giúp trẻ hoàn thành chương trình giáo dục mầm non, là tiền đề cho việc học tập, tiếp thu kiến thức của trẻ ở bậc học tiếp theo. Đồng thời, giúp các con giao tiếp tự tin, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục vùng DTTS.

 

          Một trong những giải pháp tăng cường tiếng Việt cho trẻ DTTS chính là xây dựng môi trường tăng cường tiếng Việt cho trẻ. Trong những năm học gần đây, để thực hiện tốt mục tiêu đó, từ đầu năm học Ban giám hiệu nhà trường đã triển khai cho giáo viên xây dựng môi trường trong và ngoài lớp phong phú về hình ảnh, đa dạng về chất liệu, kết hợp chữ song ngữ ở tên các bảng biểu, các góc học tập, đồ dùng đồ chơi, tên các cây hoa, cây xanh quanh khuôn viên nhà trường. Đặc biệt, tại các góc học tập, vui chơi của các lớp, chúng tôi xây dựng một góc có tên là “Góc dân tộc”. Ở mỗi góc chơi này, chúng tôi sử dụng hoàn toàn bằng nguyên vật liệu địa phương để trẻ tạo ra các sản phẩm đặc trưng mang bản sắc văn hóa địa phương, giúp trẻ tăng cường tiếng Việt và tăng thêm lòng tự hào về nét văn hóa bản sắc của người dân tộc mình.

       Góc bản sắc dân tộc

          Ngoài ra giải pháp tăng cường Tiếng việt cho trẻ DTTS hiệu quả, đó chính là đưa song ngữ vào các hoạt động. Để thực hiện vấn đề này, trong mỗi bài dạy, giáo viên sẽ chọn ra 3 từ tiếng Việt cho trẻ làm quen. Bên cạnh việc dạy trẻ phát âm chuẩn 3 từ này, giáo viên còn phải tìm hiểu thêm cách phát âm bằng tiếng dân tộc H’mông, Dao... để giúp các em học sinh dễ hiểu, hiểu nhanh và từ đó nói tiếng Việt sẽ nhanh hơn, rõ hơn, chính xác hơn. Nhiều bài giảng của giáo viên rất sáng tạo đã tạo nên sự hứng thú, ham thích học tiếng Việt của các em. Mặt khác, chính các em người DTTS lại giúp cô giáo biết thêm tiếng của đồng bào dân tộc, nhiều từ ngữ, đồ dùng mà cô chưa biết bằng tiếng dân tộc thì lại nhờ các con hỗ trợ đọc cho cô, từ đó cô lại ghi chép vào sổ tay để có thêm vốn từ tiếng dân tộc, hỗ trợ tích cực trong quá trình giúp các con thành thạo nói tiếng Việt.

Giờ học TCTV của cô và trẻ

          Nói về những khó khăn trong quá trình thực hiện giải pháp sáng kiến “tăng cường tiếng Việt cho trẻ” thì khó khăn nhất hiện nay củaTrường Mầm non Trung Chải là việc huy động trẻ ra lớp. Do một số phụ huynh người DTTS vào vụ mùa giáp hạt hay cho con em nghỉ học theo bố mẹ lên nương nên việc đến trường học của các con gặp nhiều khó khăn, bị gián đoạn và sẽ ảnh hưởng ít nhiều đến quá trình phát triển ngôn ngữ tiếng Việt. Một số em do nhà ở quá xa trường, đường sá còn khó khăn nên vào mùa mưa việc đi lại gặp không ít trở ngại, khiến các em đôi khi phải nghỉ học giữa chừng. Một số đồng bào DTTS còn ngại giao tiếp, ngại nói tiếng Việt, lại sợ con em mất tiếng gốc bản địa khi cho con học tiếng Việt quá sớm. Những yếu tố đó gây khó khăn trong quá trình thực hiện mô hình tăng cường tiếng Việt hiệu quả cho trẻ DTTS.

          Để khắc phục các khó khăn nêu trên, Ban giám hiệu nhà trường đã tập trung đẩy mạnh tuyên truyền cho phụ huynh thông qua các ngày lễ, hội của đồng bào; vào những ngày hội của trường, thầy cô mời phụ huynh cùng tham gia với học sinh. Từ đó, phụ huynh thấy được những hoạt động vui chơi, hát múa rất hay và bổ ích và đã bớt dần tâm lý e ngại cho con học tiếng Việt từ nhỏ. Đặc biệt Ban giám hiệu và giáo viên đã trực tiếp xuống tận nhà các em học sinh người DTTS để thăm hỏi, vận động phụ huynh đưa trẻ ra lớp, nhất là trẻ trong độ tuổi từ 2 đến 4 tuổi. Mặt khác, với các em có hoàn cảnh khó khăn, giáo viên của trường cùng đóng góp thêm, huy động thêm nguồn xã hội hóa từ các tổ chức từ thiện để chăm sóc cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Đây cũng là một việc làm thiết thực, là sự cố gắng của đội ngũ giáo viên mầm non, của tập thể trường mầm non Trung Chải, góp phần không nhỏ vào quá trình thực hiện có hiệu quả đề án “Tăng cường tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số” theo định hướng của ngành Giáo dục đào tạo Sa Pa.